กรุงเทพฯ — วันที่ 12 กันยายน 2567 กรมการขนส่งทางบกเตรียมความพร้อมรองรับการบังคับใช้มาตรฐานความปลอดภัยด้านยานยนต์ UN R155 ที่เน้นการบริหารความปลอดภัยไซเบอร์ของระบบรถยนต์และการอัพเดตซอฟต์แวร์ หลังจากที่มาตรฐานนี้ได้รับความสนใจในเวทีระหว่างประเทศและมีผลต่อผู้ผลิตยานยนต์สมัยใหม่โดยเฉพาะรถยนต์ไฟฟ้าและรถที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต
นายสมชาย พัฒนโชค อธิบดีกรมการขนส่งทางบก กล่าวว่า ในวันที่ 11 กันยายน กรมฯ จัดเวิร์กช็อปร่วมกับตัวแทนผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ ผู้แทนสมาคมผู้ผลิตยานยนต์ และผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยระบบไซเบอร์ เพื่อเร่งรัดแนวปฏิบัติภายในประเทศและหารือแผนการทดสอบที่สอดคล้องกับข้อกำหนดของ UN R155 ในปี 2567
“เป้าหมายของเราคือให้ผู้ประกอบการในประเทศมีกรอบการจัดการความปลอดภัยไซเบอร์ที่ชัดเจนภายในสิ้นปีนี้ เพื่อให้การขึ้นทะเบียนรุ่นรถใหม่และการตรวจสอบหลังการขายสอดคล้องกับมาตรฐานสากล” นายสมชายกล่าว และระบุว่า กรมฯ จะออกแนวปฏิบัติการตรวจสอบ (guideline) และจัดตั้งหน่วยงานประสานงานด้านไซเบอร์ยานยนต์โดยร่วมมือกับหน่วยงานความมั่นคงแห่งชาติและสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์
UN R155 ซึ่งเป็นข้อกำหนดของสหประชาชาติ เกี่ยวข้องกับการจัดตั้งระบบบริหารความปลอดภัยไซเบอร์ของผู้ผลิต (Cyber Security Management System: CSMS) และการรายงานช่องโหว่ในซอฟต์แวร์รถยนต์ โดยมีวัตถุประสงค์ลดความเสี่ยงจากการโจมตีทางไซเบอร์ที่อาจส่งผลต่อความปลอดภัยของผู้ขับขี่และผู้โดยสาร
จากมุมมองระดับสากล Michiel van Ratingen อดีตผู้นำองค์กรทดสอบความปลอดภัยในยุโรป กล่าวในงานสัมมนาที่กรุงบรัสเซลส์ (Brussels) เมื่อเดือนที่ผ่านมา ว่า “มาตรฐานอย่าง UN R155 จะเปลี่ยนวิธีการพัฒนายานยนต์ — ไม่ใช่แค่การทดสอบการชนหรือการประเมินการปกป้องผู้โดยสารเท่านั้น แต่รวมถึงการรับประกันว่าระบบซอฟต์แวร์ในรถมีการจัดการความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ”
ผู้เชี่ยวชาญไทยที่เข้าร่วมเวิร์กช็อปชี้ว่า การนำ UN R155 มาใช้จะส่งผลกระทบหลายด้าน ได้แก่ การปรับกระบวนการออกแบบซอฟต์แวร์ของผู้ผลิต การเพิ่มต้นทุนการทดสอบและการตรวจสอบ รวมถึงความจำเป็นในการฝึกอบรมบุคลากรด้านไซเบอร์ยานยนต์ของหน่วยงานภาครัฐและเอกชน
ตัวแทนจากค่ายผู้ผลิตรถยนต์ในประเทศไทยระบุว่า บริษัทกำลังรับมือด้วยการจัดตั้งทีมรับผิดชอบด้านความปลอดภัยไซเบอร์และร่วมทดสอบระบบกับห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรอง โดยเน้นเป็นพิเศษกับรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ที่มีการสื่อสารข้อมูลจำนวนมาก ซึ่งตกเป็นเป้าทางไซเบอร์ได้ง่ายกว่า
แม้ UN R155 จะเน้นด้านไซเบอร์เป็นหลัก แต่หน่วยงานกำกับดูแลและผู้ผลิตยังคงอ้างอิงมาตรฐานการทดสอบการชนอย่าง Euro NCAP เพื่อประเมินความปลอดภัยเชิงฟิสิคัลของยานพาหนะ ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า การรวมผลการประเมินทั้งด้านการชนและการจัดการความปลอดภัยซอฟต์แวร์จะเป็นแนวทางใหม่ในการกำหนดความปลอดภัยแบบองค์รวมของรถยนต์ยุคใหม่
สำหรับผลกระทบต่อผู้บริโภค กรมการขนส่งทางบกระบุว่า ในระยะสั้นอาจเห็นต้นทุนรถใหม่สูงขึ้นเล็กน้อยจากค่าใช้จ่ายด้านการทดสอบและการรับรอง แต่ระยะยาวจะเพิ่มความมั่นใจด้านความปลอดภัยและความคงทนของซอฟต์แวร์รถยนต์
แผนการปฏิบัติของกรมการขนส่งทางบกในอีก 3 เดือนข้างหน้า ได้แก่ การออกแนวทางการตรวจสอบ UN R155, การรับรองห้องปฏิบัติการทดสอบด้านไซเบอร์ในประเทศ, และการจัดฝึกอบรมให้กับเจ้าหน้าที่ตรวจสภาพรถและผู้ตรวจรับรองมาตรฐาน ทั้งนี้ กรมฯ ตั้งเป้าที่จะเปิดรับฟังความเห็นจากภาคอุตสาหกรรมก่อนประกาศแนวปฏิบัติอย่างเป็นทางการ
ทั้งนี้ หากหน่วยงานกำกับดูแลในไทยต้องการให้การบังคับใช้สอดคล้องกับมาตรฐานนานาชาติ จะต้องประสานกับพันธมิตรต่างประเทศ เช่น องค์กรทดสอบในยุโรป และอาจยึดแนวทางการประเมินที่สอดคล้องกับ Euro NCAP ในบางรายการควบคู่ไปด้วย
สรุป: กรมการขนส่งทางบกประกาศเตรียมความพร้อมรับมาตรฐาน UN R155 ในปี 2567 โดยเร่งจัดเวิร์กช็อปร่วมกับผู้ผลิตรถยนต์และผู้เชี่ยวชาญ เพื่อออกแนวปฏิบัติการตรวจสอบ จัดตั้งหน่วยประสานด้านไซเบอร์ และยกระดับการทดสอบในประเทศให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล โดยให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับรถยนต์ไฟฟ้าและระบบที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต
